Energielabel C verplichting kantoorpanden: wat betekent dit voor uw vastgoed?
Leestijd 8 minuten
Voor veel kantoorgebouwen in Nederland geldt sinds 1 januari de verplichting om minimaal energielabel C te hebben. Deze verplichtingen heeft gevolgen voor eigenaren en beheerders van commercieel vastgoed. In dit artikel leest u voor welke kantoorpanden de verplichting geldt, welke uitzonderingen van toepassing kunnen zijn, wat er kan gebeuren als een kantoor niet voldoet en welke verduurzamingsmaatregelen mogelijk zijn.
Wat houdt de energielabel C-verplichting in?
Sinds 1 januari 2023 mogen kantoorgebouwen die onder de energielabel C-verplichting vallen in beginsel niet worden gebruikt zonder een geldig energielabel C of beter. De verplichting is vastgelegd in artikel 3.87 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Volgens de huidige bepalingsmethode komt de wettelijke grens voor deze verplichting overeen met een primair fossiel energiegebruik van maximaal 225 kWh per m² per jaar, bepaald volgens de NTA 8800. Voor oudere, nog geldige energielabels die volgens de voormalige systematiek zijn vastgesteld, geldt overgangsrecht. Een geldig oud energielabel met een energie-index van 1,3 of beter voldoet eveneens aan de verplichting zolang dat label geldig is.
De maatregel is bedoeld om de energieprestatie van de Nederlandse kantorenvoorraad te verbeteren. Uit cijfers van de Rijksoverheid bleek dat op 1 juli 2024 ongeveer 78 procent van het totale vloeroppervlak aan kantoorruimte aan de energielabel C-verplichting voldeed.
Voor welke kantoorpanden geldt de verplichting?
Of een kantoorgebouw onder de energielabel C-verplichting valt, hangt onder andere af van de oppervlakte en de verhouding tussen de verschillende gebruiksfuncties in het gebouw. De verplichting geldt in beginsel wanneer:
- de gebruiksoppervlakte met een kantoorfunctie ten minste 50 procent van de totale gebruiksoppervlakte van het gebouw beslaat;
- de totale gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties en de bijbehorende neven gebruiksfuncties ten minste 100 m² bedraagt;
- er geen andere wettelijke uitzondering van toepassing is.
Bij een gebouw met meerdere gebruiksfuncties is het belangrijk om onderscheid te maken tussen deze twee berekeningen. Voor de grens van 50 procent wordt alleen gekeken naar de gebruiksoppervlakte met een kantoorfunctie. Bij de grens van 100 m² worden ook bijbehorende nevengebruiksfuncties meegenomen.
Een bedrijfspand waarin de kantoorfunctie minder dan 50 procent van de totale gebruiksoppervlakte beslaat, valt daarom buiten de energielabel C-verplichting voor kantoren.
Welke uitzonderingen zijn er?
Niet ieder gebouw met kantoorruimte valt onder de energielabel C-verplichting. Tot de belangrijkste uitzonderingen behoren onder andere:
- Monumenten: kantoorgebouwen in of zijnde een rijksmonument, provinciaal monument of gemeentelijk monument zijn uitgezonderd van de specifieke energielabel C-verplichting voor kantoren.
- Tijdelijk gebruik: een gebouw of gedeelte daarvan dat ten hoogste twee jaar wordt gebruikt, kan onder een wettelijke uitzondering vallen.
- Geen klimaatregeling: gebouwen of gebouwdelen waarvoor geen energie wordt gebruikt om het binnenklimaat te regelen, kunnen zijn uitgezonderd.
- Erediensten en religieuze activiteiten: gebouwen of gebouwdelen die voor deze activiteiten worden gebruikt, vallen onder een wettelijke uitzondering.
Daarnaast bestaan andere specifieke uitzonderingssituaties, bijvoorbeeld rond bepaalde onteigeningssituaties. Ook kent de energielabel C-verplichting een regeling voor situaties waarin de maatregelen die nodig zijn om aan de energieprestatie-eis te voldoen een terugverdientijd van meer dan tien jaar hebben. In dat geval kan onder voorwaarden worden volstaan met maatregelen met een terugverdientijd tot en met tien jaar en de energieprestatie die daarmee wordt bereikt.
Wat zijn de gevolgen als uw kantoorpand niet voldoet?
Wanneer een kantoorgebouw onder de energielabel C-verplichting valt en niet aan de wettelijke eisen voldoet, geldt in beginsel een gebruiksverbod voor de kantoorfunctie.
Het bevoegd gezag, doorgaans de gemeente, is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving. De gemeente kan deze werkzaamheden zelf uitvoeren of laten uitvoeren door een omgevingsdienst.
Hoe het handhavingstraject precies verloopt, kan per situatie verschillen. Een eigenaar kan bijvoorbeeld eerst de gelegenheid krijgen om aan te tonen welke maatregelen worden genomen en binnen welke termijn het gebouw aan de eisen gaat voldoen. Wanneer onvoldoende actie wordt ondernomen, kan het bevoegd gezag bestuursrechtelijke maatregelen inzetten, zoals een last onder dwangsom of bestuursdwang.
Naast de wettelijke verplichting kan de energieprestatie van een gebouw ook relevant zijn voor de exploitatie en toekomstige positie van het vastgoed. Bij verhuur, financiering, investeringsbeslissingen en verkoop kan de energieprestatie van een gebouw worden meegewogen.
De rol van een erkend energieadviseur
Voor het bepalen van de energieprestatie van een utiliteitsgebouw wordt een vakbekwame EP-U-adviseur ingeschakeld die werkt voor een gecertificeerd bedrijf. Voor utiliteitsbouw valt deze certificering onder BRL 9500-U.
De energieprestatie wordt volgens de geldende methodiek berekend op basis van de NTA 8800. Daarbij worden onder andere de bouwkundige eigenschappen van het gebouw en de aanwezige installaties meegenomen.
Het definitieve energielabel wordt geregistreerd in EP-Online, de landelijke database voor energieprestatiegegevens die wordt beheerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Alleen een correct geregistreerd energielabel is geldig.
Een energielabel voor utiliteitsbouw is in beginsel tien jaar geldig. Wanneer in de tussentijd verduurzamingsmaatregelen worden uitgevoerd, kan het zinvol zijn de energieprestatie opnieuw te laten bepalen en een nieuw label te laten registreren.
Verduurzamingsmaatregelen voor kantoorpanden
Heeft uw kantoorpand een onvoldoende energieprestatie, dan kunnen maatregelen nodig zijn om aan de wettelijke eis te voldoen. Welke maatregelen geschikt en noodzakelijk zijn, verschilt per gebouw. Onder andere de bestaande gebouwschil, installaties, gebruiksfunctie en huidige energieprestatie spelen daarbij een rol.
Mogelijke maatregelen zijn bijvoorbeeld:
- Isolatie van de gebouwschil: verbetering van gevel-, dak- of vloerisolatie.
- Beglazing: verbetering van de thermische prestaties van ramen en beglazing.
- Verlichting: toepassing van energiezuinige verlichting en slimme aanwezigheids- of daglichtregeling.
- Klimaatinstallaties: verbeteren, vervangen of optimaliseren van verwarmings-, koel- en ventilatiesystemen.
- Hernieuwbare energie: bijvoorbeeld het toepassen van zonnepanelen, wanneer dit technisch en bouwkundig passend is.
Welke combinatie daadwerkelijk voldoende verbetering oplevert, moet voor het specifieke gebouw worden berekend. Een energieadviseur kan de bestaande situatie beoordelen en inzicht geven in mogelijke maatregelen en het effect daarvan op de energieprestatie.
Hoe pakt u de energielabel C-verplichting aan? Een praktische aanpak
- Controleer het huidige energielabel. Bekijk via EP-Online welk energielabel voor het gebouw geregistreerd staat en tot wanneer dit geldig is.
- Bepaal of de verplichting geldt. Controleer de verhouding tussen de kantoorfunctie en de totale gebruiksoppervlakte en bepaal de gezamenlijke oppervlakte van kantoor- en nevengebruiksfuncties.
- Controleer mogelijke uitzonderingen. Onderzoek of het gebouw onder een van de wettelijke uitzonderingen valt.
- Schakel indien nodig een energieadviseur in. Laat de energieprestatie beoordelen en inzichtelijk maken welke maatregelen nodig of mogelijk zijn.
- Bepaal passende maatregelen. Kijk samen met de betrokken adviseurs welke bouwkundige en installatietechnische aanpassingen technisch en financieel passend zijn.
- Voer de maatregelen uit. Combineer werkzaamheden waar mogelijk met geplande onderhouds-, renovatie- of vervangingsmomenten.
- Laat de nieuwe situatie registreren. Laat na uitvoering van de relevante maatregelen de energieprestatie opnieuw bepalen en het geldige energielabel registreren in EP-Online.
Gevelrenovatie en de gebouwschil in een verduurzamingsaanpak
De gevel is onderdeel van de gebouwschil en kan daarom een rol spelen binnen een bredere verduurzamingsaanpak voor commercieel vastgoed. Property Restyle Group richt zich op het onderhoud, de renovatie en het restylen van gevels en exterieurs van industrieel, logistiek en commercieel vastgoed.
PRG stelt zelf geen energielabels op en bepaalt niet welke maatregelen noodzakelijk zijn om een specifiek energielabel te behalen. Daarvoor is een vakbekwame energieadviseur de aangewezen partij.
Wanneer werkzaamheden aan de gevel of het exterieur gepland staan, kan het wel een logisch moment zijn om te onderzoeken of andere verbeteringen aan de gebouwschil gecombineerd kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan werkzaamheden rondom gevelelementen, beglazing of isolatie. Door onderhoud, renovatie en verduurzaming waar mogelijk op elkaar af te stemmen, kunnen werkzaamheden efficiënter worden gepland en kan de overlast voor gebruikers worden beperkt.
Voor bouwkundig en verftechnisch advies over de gevel en het exterieur kunt u terecht bij PRG. Meer over onze bredere aanpak leest u op de pagina vastgoed verduurzamen.
Veelgestelde vragen
Welk energielabel heeft een kantoorpand minimaal nodig?
Wanneer een kantoorgebouw onder de energielabel C-verplichting valt, moet het in beginsel beschikken over een geldig energielabel C of beter. Volgens de huidige NTA 8800-systematiek hoort bij deze verplichting een primair fossiel energiegebruik van maximaal 225 kWh per m² per jaar. Voor bepaalde oudere, nog geldige energielabels geldt overgangsrecht.
Hoe kan ik controleren welk energielabel mijn pand heeft?
De geregistreerde energieprestatie van een gebouw kunt u controleren via EP-Online, de landelijke database voor energieprestatiegegevens van gebouwen.
Mijn pand is een monument. Geldt de energielabel C-verplichting dan ook?
Kantoorgebouwen in of zijnde een rijksmonument, provinciaal monument of gemeentelijk monument zijn uitgezonderd van de specifieke energielabel C-verplichting voor kantoren. Voor monumenten kunnen wel andere regels rond energieprestatie en verduurzaming gelden.
Wie moet ervoor zorgen dat een kantoorgebouw aan de verplichting voldoet?
De energielabel C-regel stelt eisen aan het gebruik van het kantoorgebouw. In de praktijk is het de gebouweigenaar die ervoor moet zorgen dat het pand aan de eisen voldoet en dat een geldig energielabel beschikbaar is. Afspraken tussen eigenaar en huurder kunnen bepalen wie bepaalde werkzaamheden uitvoert of betaalt, maar veranderen de publiekrechtelijke eisen aan het gebouw niet.
Hoe lang is een energielabel voor een kantoorgebouw geldig?
Een energielabel voor utiliteitsbouw is in beginsel tien jaar geldig. De exacte geldigheidsdatum staat op het geregistreerde energielabel en is te controleren via EP-Online.
Wat als maatregelen om label C te behalen een zeer lange terugverdientijd hebben?
De energielabel C-verplichting kent een specifieke regeling voor maatregelen met een lange terugverdientijd. Als voor het behalen van de vereiste energieprestatie maatregelen nodig zijn met een terugverdientijd van meer dan tien jaar, kan onder voorwaarden worden volstaan met het uitvoeren van maatregelen met een terugverdientijd tot en met tien jaar en de energieprestatie die daarmee wordt bereikt.
Geldt de verplichting ook als maar een deel van mijn bedrijfspand kantoor is?
Dat hangt af van de verhouding tussen de verschillende gebruiksfuncties. Is de gebruiksoppervlakte met een kantoorfunctie minder dan 50 procent van de totale gebruiksoppervlakte van het gebouw, dan geldt de specifieke energielabel C-verplichting voor kantoren niet. Voor deze 50%-berekening worden neven gebruiksfuncties niet meegerekend.
Staat er onderhoud of renovatie aan het exterieur van uw pand op de agenda? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden aan de gevel en de gebouwschil. Property Restyle Group brengt de staat van het exterieur in kaart en denkt mee over de meest effectieve aanpak.
Neem contact op of bekijk de werkwijze van PRG.